Selank

Opis peptydu Selank

Syntetycznie wytwarzany heptapeptyd Selank składa się z 7 aminokwasów i naśladuje ludzki peptyd zwany tufsyną, ale ma dłuższy okres półtrwania i lepszą stabilność metaboliczną. W badaniach klinicznych wykazał dobre działanie nootropowe i przeciwlękowe, dzięki czemu jest korzystny w leczeniu zaburzeń lękowych (GAD), ale bez negatywnych skutków ubocznych dla funkcji poznawczych. Badania wykazały, że stymuluje ekspresję neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF) w hipokampie szczurów i hamuje enzymy rozkładające enkefaliny i inne endogenne peptydy regulatorowe. W badaniach na zwierzętach miał korzystne działanie przeciwdepresyjne.

Teraz chcielibyśmy przybliżyć Państwu działanie peptydu, które zostało zbadane i potwierdzone w licznych badaniach.

Badania potwierdzone efekty

1. Selank w zaburzeniach lękowych na podstawie genów związanych z układem GABAergicznym

Stwierdzono, że Selank, syntetyczny peptyd o właściwościach przeciwlękowych, wpływa na ekspresję genów zaangażowanych w neurotransmisję, szczególnie tych związanych z układem GABAergicznym. Badania kliniczne wykazały podobieństwo spektrum efektów fizjologicznych i mechanizmu działania Selanku i klasycznych benzodiazepin, takich jak diazepam i fenazepam. W badaniu oceniającym ekspresję genów w korze czołowej szczurów 1 i 3 godziny po podaniu Selanku lub GABA, zaobserwowano istotne zmiany w ekspresji 45 genów w ciągu pierwszej godziny i 22 genów po 3 godzinach. Geny te obejmowały główne podjednostki receptora GABA, transportery, kanały jonowe i receptory dopaminy i serotoniny. Korelacja pomiędzy zmianami w ekspresji genów po podaniu Selanku lub GABA wskazuje, że Selank wywiera złożone działanie na komórki nerwowe i może modulować układ GABAergiczny, co sugeruje mechanizm działania podobny do benzodiazepin.

W innym badaniu oceniano wpływ Selanku na zmniejszenie lęku u szczurów w warunkach nieprzewidywalnego, przewlekłego, łagodnego stresu. Stwierdzono, że działanie przeciwlękowe Selanku jest porównywalne z działaniem klasycznych benzodiazepin, takich jak diazepam, a połączenie obu substancji skutecznie zmniejsza poziom lęku w stanach przewlekłego stresu. Jednak nawet przy braku przewlekłego stresu podawanie Selanku wykazało mniej niekorzystnego wpływu na wskaźniki lęku w porównaniu z diazepamem. Sugeruje to, że połączenie Selanku i diazepamu może być szczególnie skuteczne w zmniejszaniu lęku w stresujących warunkach, podczas gdy sam Selank może być obiecującą alternatywą dla benzodiazepin z mniejszą liczbą skutków ubocznych w zmniejszaniu lęku.

Stwierdzono również, że Selank hamuje enzymy rozkładające enkefalinę, co może wyjaśniać jego działanie uspokajające. Badania kliniczne z udziałem pacjentów z różnymi zaburzeniami lękowymi i fobicznymi, takimi jak uogólnione zaburzenia lękowe i paniczne, wykazały znaczne zmniejszenie aktywności enkefalinazy i krótszy okres półtrwania enkefalin u osób z uogólnionym lękiem, ale nie u osób z zaburzeniami lękowymi i agorafobią. Sugeruje to możliwy związek między uogólnionym lękiem a niskim stężeniem endogennych inhibitorów enzymów rozkładających enkefalinę. Selank, dzięki swojej unikalnej strukturze heptapeptydu, wykazał silną zdolność do hamowania enzymatycznego rozkładu enkefalin, z większą siłą niż znane inhibitory peptydazy, takie jak bacytracyna i puromycyna.

Ponadto badania na różnych szczepach myszy o różnych reakcjach emocjonalnych i stresowych wykazały, że Selank może wywoływać działanie przeciwlękowe u niektórych myszy poprzez wydłużanie okresu półtrwania enkefalin we krwi. W szczególności u myszy BALB/c Selank w dawce 100 mikrogramów/kg zwiększał okres półtrwania leuenkefaliny w osoczu i wywoływał działanie przeciwlękowe w teście otwartego pola. Jednakże u myszy C57B1/6 nie wpływało to znacząco na reakcje behawioralne ani aktywność enkefalinazy. Wskazuje to, że zdolność Selanka do hamowania enzymów rozkładających enkefalinę jest powiązana z jego działaniem przeciwlękowym i może stanowić potencjalny mechanizm terapeutyczny w leczeniu lęku i pokrewnych zaburzeń.

2. Selank jako immunomodulator

Selank wykazuje unikalne działanie immunomodulujące, co czyni go potencjalnym środkiem terapeutycznym w zaburzeniach lękowo-astenicznych. Badania in vitro wykazały, że Selank hamował ekspresję genu interleukiny-6 (IL-6) u pacjentów z depresją, ale nie u zdrowych osób z grupy kontrolnej. Co ciekawe, zaobserwowano wzrost stężenia IL-6 w hodowlach komórkowych z krwi obwodowej pacjentów leczonych Selankiem. Ponadto 14-dniowe leczenie lekiem Selank u pacjentów z uogólnionymi zaburzeniami lękowymi (GAD) i neurastenią spowodowało zmiany w równowadze cytokin Th1/Th2. Odkrycia te sugerują, że Selank może działać jako immunomodulator o właściwościach adaptogennych korzystnych dla osób starszych i osób narażonych na stresory środowiskowe, potencjalnie pomagając w zapobieganiu chorobom zakaźnym.

Badanie z udziałem 62 pacjentów z GAD i neurastenią wykazało, że Selank wykazywał działanie przeciwlękowe podobne do działania medazepamu, klasycznej benzodiazepiny, ale z dodatkowymi właściwościami przeciwastenicznymi i psychostymulującymi. Podczas leczenia lekiem Selank u pacjentów z GAD wykazano zwiększone stężenie tau(1/2)-leu-enkefaliny w surowicy, co korelowało ze zmniejszeniem objawów lęku i osłabienia. Ponadto wykazano, że Selank zmienia ekspresję genów zaangażowanych w zapalenie w śledzionie myszy, co sugeruje jego rolę w regulacji procesów zapalnych. Syntetyczny peptyd spowodował zmiany w ekspresji 34 genów związanych ze stanem zapalnym, z zauważalnymi zmianami w genie Bcl6, kluczowym dla rozwoju układu odpornościowego.

Selank jest ściśle powiązany z Semaxem i jego efektami. Semax jako peptyd pochodzący z hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) i Pro-Gly-Pro, znany jest ze swoich właściwości neuroprotekcyjnych i poprawiających funkcje poznawcze. W badaniu oceniano wpływ preparatu Semax na ekspresję genów neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (BDNF) i czynnika wzrostu nerwów (NGF) w hipokampie szczura i korze czołowej po pojedynczym podaniu donosowym (50 mg/kg). Badania wykazały, że podawanie Semaxu prowadzi do szybkich i dynamicznych zmian w ekspresji genów w tych obszarach mózgu.

3. Wpływ Selanka na procesy uczenia się i zapamiętywania

Selank pochodzi z endogennego tetrapeptydu tuftsyny i był szeroko badany pod kątem jego wpływu na uczenie się, pamięć i metabolizm serotoniny (5-HT) u szczurów. W jednym układzie eksperymentalnym szczurom trenowanym za pomocą nagród w postaci pożywienia wstrzyknięto Selank (300 mikrogramów/kg) lub sól fizjologiczną po 10. próbie w serii 30 prób dziennie. Eksperyment kontynuowano 30 minut później, opracowując odruch warunkowy i później testując zatrzymywanie po 24 godzinach, 7 dniach i 30 dniach. Wyniki wykazały, że Selank aktywuje metabolizm 5-HT w podwzgórzu i ogonowym pniu mózgu w ciągu 30 minut do 2 godzin od podania. Co więcej, wstrzyknięcie Selanka podczas fazy konsolidacji doprowadziło do zwiększonej stabilności śladów pamięci w ciągu 30 dni, co sugeruje, że może on odgrywać rolę w usprawnianiu procesów przechowywania w pamięci.

Oprócz lęku, Selank wydaje się bezpośrednio wzmacniać funkcje poznawcze, na co wskazuje jego wpływ na stabilność śladów pamięciowych. Efekt ten jest godny uwagi, ponieważ jest niezależny od poziomu niepokoju zwierzęcia, co sugeruje, że Selank ma bardziej bezpośredni wpływ na pamięć i uczenie się. Dodatkowe badania wykazały, że Selank może modyfikować ekspresję kilku genów w hipokampie i wpływać na poziomy mRNA 36 różnych genów, z których większość jest związana z błonami plazmatycznymi. Wyniki te sugerują, że Selank może modulować zależne od jonów procesy związane z uczeniem się i pamięcią, podkreślając jego potencjał jako środka wzmacniającego funkcje poznawcze.

4. Selank i przywracanie procesów poznawczych po urazie mózgu

Selank wykazał również potencjał w przywracaniu procesów poznawczych po uszkodzeniu mózgu. W jednym badaniu szczurom leczonym neurotoksyną, która selektywnie uszkadza neurony katecholaminergiczne podczas wczesnej ontogenezy, wstrzyknięto Selank (300 mikrogramów/kg). Selank wykazał zdolność przywracania procesów poznawczych, które zostały zaburzone w wyniku przewlekłego hamowania układu katecholaminergicznego. Sugeruje to, że Selank może odgrywać rolę w naprawie lub wspieraniu funkcji poznawczych po uszkodzeniu mózgu.

5. Selank w percepcji bólu

Wykazano, że heptapeptydy Semax i Selank hamują enzymy rozkładające enkefalinę w ludzkiej surowicy w sposób zależny od dawki. Te syntetyczne związki wykazały działanie hamujące w niższych stężeniach w porównaniu z innymi znanymi inhibitorami, takimi jak puromycyna, bacytracyna i inne. Enkefaliny to endogenne peptydy, które oddziałują z receptorami opioidowymi, odgrywając rolę w zmniejszaniu intensywności bólu. Ponadto biorą udział w reakcji organizmu na stres, a ich duże stężenia zwykle występują w mózgu i nadnerczach.

Co ciekawe, fragmenty pentapeptydów pochodzące z tych heptapeptydów również wykazywały hamowanie tych enzymów, podczas gdy krótsze fragmenty – tri-, tetra- i heksapeptydy – nie. Ponieważ enzymy rozkładające enkefaliny biorą udział w rozkładaniu nie tylko enkefalin, ale innych peptydów regulacyjnych, prawdopodobne jest, że działanie hamujące Semax i Selank przyczynia się do ich ogólnych skutków biologicznych. To hamowanie może odgrywać rolę w utrzymywaniu wyższych poziomów ważnych peptydów regulatorowych, zapewniając potencjalne wyjaśnienie niektórych efektów fizjologicznych obserwowanych w przypadku tych związków.

Referencje

Wyniki testów strony trzeciej